Dünyadaki enerji krizinin derinleştiği günlerde, 4 milyon nüfuslu Panama, bu durumdan büyük bir kazanç elde etti. Ortadoğu’da başlayan İran savaşı ve stratejik Hürmüz Boğazı’nın kapanması, dünya ekonomisini sarsarak ciddi bir enerji krizine yol açtı. Ancak bu kaostan kazanan tek adres, Panama Kanalı oldu.
Hürmüz Boğazı’nın devre dışı kalması, Asyalı enerji şirketlerini ABD Körfez kıyılarına yönlendirdi. Bu rota değişikliği, Panama Kanalı’nda benzersiz bir yoğunluğa neden oldu. Şirketler, geçiş sürelerini kısaltmak için “geçiş ihalesi” adı verilen açık artırmalara katılarak birbirleriyle rekabet ediyor. Panama Kanalı Otoritesi, yaptığı açıklamada, bu yüksek gelirlerin piyasa koşullarından kaynaklandığını, zamdan değil, geçiş taleplerindeki artıştan doğduğunu belirtti.
Rice Üniversitesi Enerji Çalışmaları Merkezi Direktörü Kenneth Medlock, mevcut durumu şöyle değerlendirdi: “Hürmüz Boğazı’ndaki aksama, sularda yeterli arzı zorlaştırdı. ABD’de petrol ve rafine ürün stokları bol olsa da bu, Asya pazarındaki fiyat artışlarını engelleyemiyor.”
Panama Kanalı’nın en yoğun kullanılan bölümlerinde, Panamax havuzları için ihale bedelleri savaş öncesine göre tam 10 kat artarak ortalama 837 bin 500 dolara yükseldi. Geçtiğimiz ay yapılan özel ihalelerde, bir geminin sıranın önüne geçebilmek için yalnızca “öncelik hakkı” için ödediği miktar ise 4 milyon dolara kadar çıktı. Bu rakam, geminin normal geçiş ücretine dahil değil; sadece bekleme süresini kısaltmak için ödenen bir “VIP giriş” ücreti olarak değerlendiriliyor.
Dünya genelinde navlun maliyetleri artarken, Panama Kanalı Otoritesi bunun piyasa talebinden kaynaklandığını savunuyor. Uzmanlar, “Dünya ekonomisi zor bir dönemden geçerken Panama, stratejik konumunun avantajını kullanıyor. Gemilerin 4 günden fazla bekleme lüksü yok; çünkü gecikme maliyeti, bu milyon dolarlık ihalelerden daha ağır basıyor” diyor.
Enerji krizinin etkileri sürerken Panama, kanalından elde ettiği rekor gelirlerle ulusal hazinesini hızla büyütmeye devam ediyor. Daha önceki dönemlerde Panama Kanalı’nın önemine vurgu yapan ABD Başkanı Donald Trump, “Panama Kanalı bizim için hayati öneme sahip. Burası Çin’in kontrolünde ama biz burayı Panama’ya verdik, Çin’e değil. Bu hediyemiz istismar edildi” ifadeleriyle kanalın stratejik önemini belirtmişti.
Panama, bu kriz ortamında elde ettiği kazançlarla birlikte, dünya ticaretinde önemli bir rol oynamaya devam ediyor.
