Avrupa’nın en prestijli kültürel miras ödülleri 2026 yılı kazananları açıklandı. Türkiye’den “Kültürel Miras Alanlarında Deprem Hasarının Değerlendirilmesi” projesi, Europa Nostra Ödülleri kapsamında Yurttaş Katılımı ve Farkındalık Yaratma kategorisinde ödül almaya hak kazandı. Bu yıl toplam 18 ülkeden 30 proje ve miras savunucusu ödüllendirildi. Kazanan projeler, Avrupa’nın dört bir yanından gelen on uzman jürinin titiz değerlendirmelerinin ardından seçildi.
Türkiye’nin güneydoğusunu ve Suriye’nin kuzeyini etkileyen iki büyük deprem, 6 Şubat 2023 tarihinde gerçekleşti. 7.8 ve 7.5 büyüklüğündeki bu yıkıcı depremler, UNESCO Dünya Mirası listesinde bulunan Göbekli Tepe, Arslantepe, Nemrud Dağı ve Diyarbakır Kalesi gibi önemli alanları da tehdit etti. Depremin ardından, miras alanlarındaki hasarın durumu hakkında güvenilir veri toplamak oldukça zorlaştı.
Ege Üniversitesi’nden arkeolog Prof. Dr. Çiler Çilingiroğlu, sosyal medya aracılığıyla meslektaşlarını ve halkı tarihi alanlardaki hasarları belgelemeye davet etti. Bu çağrının ardından, Akdeniz Üniversitesi’nden uzaktan algılama uzmanı Doç. Dr. Nusret Demir de sürece dahil oldu. Farklı meslek gruplarından ve öğrenci gönüllülerden oluşan bir ekip, dijital araçlar kullanarak işbirlikçi bir izleme sistemi oluşturdu.
Türkiye’nin on bir ilinde, saha gözlemleri ve uydu tabanlı veriler (NASA/Caltech ARIA Damage Proxy Maps gibi) bir araya getirilerek 1500’den fazla arkeolojik ve tarihi alanın durumu değerlendirildi. Araştırma sonuçları, en fazla hasarın Osmanlı dönemine ait yapılarda meydana geldiğini, tarih öncesi höyüklerin ise daha yüksek yapısal dayanıklılığa sahip olduğunu ortaya koydu. Gönüllülerin katkısıyla elde edilen veriler, 2025 yılında etkileşimli bir çevrimiçi harita aracılığıyla paylaşılmaya başlandı.
Europa Nostra Ödül Jürisi, projeye ilişkin değerlendirmesinde akademik gönüllülerin önemli katkısını vurguladı. Jüri, bu girişimin doğal bir afet sonrası hızlı müdahalenin kültürel mirasın korunmasına nasıl katkıda bulunduğunu gösterdiğini belirterek, “yurttaş bilimi ile açık verilere dayanan uzaktan algılamanın yenilikçi bir şekilde birleştirilmesini” takdir etti.
Ödül töreni, 28 Mayıs 2026 tarihinde Lefkoşa Belediye Tiyatrosu’nda gerçekleştirilecek. Avrupa Komisyonu üyesi Glenn Micallef ve Europa Nostra İcra Başkanı Prof. Dr. Hermann Parzinger’in ev sahipliği yapacağı etkinlik, Europa Nostra’nın internet sitesi üzerinden canlı yayınlanacak.
